System gospodarczy w czasach pokoju i względnego dobrobytu – wstęp do charakterystyki systemu

Żyjemy w okresie bezprecedensowym w dziejach nowożytnych. Widoczne jest to szczególnie w przypadku starego kontynentu gdzie brak wojen, dobre warunki pracy, opieka socjalna, dostępność system edukacji i opieki zdrowotnej, tworzą stan, który można określić mianem względnego dobrobytu. Zmiany dotyczą również innych rejonów świata, gdzie rośnie przeciętna długość życia, wzrasta konsumpcja. Bez wątpienia ma to ogromny wpływ na mechanizmy zachodzące w gospodarkach lokalnych, jaki i w skali globalnej. Przemiany są na tyle istotne, że wpływają na fundamenty ekonomii – system bodźców, których ostatecznym „odbiorcą” jest każdy człowiek.

Efekt tworzenia innowacji pobudzany przez wyścigi zbrojeń, transfer kapitałów związany z działaniami wojennymi (dochody i straty wynikające z wojen, późniejsza odbudowa zniszczeń itd), dążenie dużej grupy ludzi do zaspokojenia podstawowych potrzeb – potrzeb fizjologicznych i bezpieczeństwa – coraz częściej zanika. Zmiany te, odnoszące się do systemu bodźców, wpływają na możliwości tworzenia wartości dodanej w gospodarce. Coraz częściej aspiracją ludzi nie jest poprawienie swojego stanu posiadania, ale zachowanie swojej aktualnej pozycji. Jednocześnie, decyzyjność i finansowanie procesu tworzenia nowych technologii, zostaje przerzucona z scentralizowanego państwa, na rozproszone przedsiębiorstwa prywatne. Musimy nauczyć się działać i rozwijać w takich warunkach, w warunkach względnego dobrobytu. Cywilizacja musi bowiem dążyć do rozwoju, do stawania czoła pojawiającym się wyzwaniom, do stworzenia najlepszych warunków do przetrwania gatunku.

Obszarem, na którym powinny się skupić nasza działania, jest system bodźców. Bodźce powinny pobudzać działania ludzi w zakresie tworzenia innowacji oraz racjonalnego gospodarowania – gdzie skumulowana racjonalność homoekonomii[1] zbliża się do racjonalności znanej w mikro i makro ekonomii. System państwa centralnie sterowanego, jak pokazuje historia, jest utopijny i ruchy powinny zmierzać w przeciwną stronę – biurokracji możliwe najmniejszej, koniecznie zachowanego wolnego rynku i dającego możliwość egzystencji, w tym dostępu do edukacji. Narzędziami oddziaływania może być jedynie fiskalizm i informacja wpływająca na kulturę masową. Fiskalizm wpływa na stan posiadania majątkowego obywateli, możliwość pomnażania kapitału i konsumpcji. Przekazy informacji kierowane do społeczeństwa, poprzez mass media i system edukacji, wpływają na opinie, system wartości, kulturę, co warunkuje prowadzoną przez ludzi aktywność, wpływa na dokonywanie wyborów.

[1] Pojęcie rozwinięte w artykule: http://blog.skupiewski.com/subiektywna-racjonalnosc-czyli-nieracjonalna-racjonalnosc/